جمشید آذرمی آذر
سایت جامع العلوم شامل : مقاله های نویسنده ، اطلاعات عمومی علمی ، مذهبی ، اجتماعی ، فرهنگی ، زناشویی ، تاریخ ، ادبیات و متفرقات...

وظائف علما و روحانیون در مقابل اسلام و مردم چیست؟

وظائف علما و دانشمندان در مکتب اهل البیت علیهم السلام در مقابل مردم ، دین اسلام ، مذهب و ائمه اطهار علیهم السلام چنان سخت و بیشمار است که آنها را به رکن اصلی اسلام تبدیل کرده است.

اسلام ارزش و جایگاهی که به علم، عالم و دانشمند مشخص می کند در هیچ دین و مکتبی چنین نمی باشد. البته عالم و دانشمند اسلام نیز باید در وجود خود چندین خصلت انسانی را به وجود آورد که در دیگر مکتبهای الهی به آن ویژه گی که در اسلام است نمی باشد.

یکی از مهمترین وظائف علما مقید بودن به اخلاق اسلامی و آراستگی به مکارم اخلاق اسلامی و انسانی می باشد ، البته وظائف علما فقط در اخلاق خلاصه نمی شود؛ با آنکه اخلاق یکی از مهمترین پایه های دین اسلام است . اما وظائف علمای اسلام گسترده تر از اینهاست.

مثلاً زهد و بى‌ رغبتى به دنیا؛ چه در بُعد مالى و چه در بُعد ریاست و قدرت. وجود و نقش زهد و تقوا  در علما و روحانیون  در اصلاح و تقویت نفس درونی خود و جامعه بر کسى پوشیده نیست.

عالم در اسلام باید مثل آب روان ، ساف و زلال باشد تا بتواند در مقابل خصائص بد شیطانی که دائم در کمین انسان و علما ایستادگی می کند مبارز خوبی باشد، اگر به صلاح اخلاق نیک انسانی آراسته و مصلح باشد، می تواند مردم را نصیحت و راهنمایی به طرف راه های خوب و روشن الهی دعوت نماید.

عالم یعنى خیر خواه  مردم، در کارهای خیر و شرّ آنها سهیم بودن و بطور کلی  در کارهای شرعی مردم همراهی کردن، و یکی از وظائف شرعی و دینی  آنها هم همین است. چنین عالمانى سخن نمى‌ گویند و کارى انجام نمى‌ دهند، مگر در مسیر اصلاح امت محمد مصطفی صلی الله علیه و آل و سلم.

علما از نظر اهل بیت علیهم السلام

امام علی بن ابیطالب علیه السلام فرموده است: ان الله لم یاخذ علی الجهال عهداً بطلب العلم حتی اخذعلی العلماء عهداً ببذل العلم  للجهال ؛(۱)  خداوند متعال قبل از اینکه از نادانان عهد و پیمان بگیرد که یاد بگیرند، از دانایان پیمان گرفته است که به جاهلان بیاموزند.

و این حدیث را هم از امام علی علیه السلام بخوانید که حضرت فرموده است: چه بسا دانشمندی که نادانی اش او را هلاگ می کند، و از دانشی که دارد هیچ سود نمی برد.(۲) شیخ بهائی در کشکول خود آورده است. کسی که دانشی را در اختیار نادانان بگذارد،آن دانش را تباه کرده است و آن که شایستگان را از دانش باز دارد، به آنها ستم کرده است.

یکی از وظائف مهم علما و روحانیون اسلام ، گسترش و تعلیم علوم اسلامی در جامعه و تربیت انسانهای با تقوا و دارای علوم کافی و داشتن آگاهی از خواست و وضعیت زندگی مردمان زمان خود، و ارائه راه حل های علمی برای مشکلات آنها، برنامه سخنرانیها ، نگارش کتابها ، ساخت و راه اندازی سایت های علمی همراه با مقاله های دینی ، اجتماعی ، خانواده و ایجاد مقاله های گوناگون با مفهوم کلی در رابطه با اسلام می باشد.

حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرمود: ان الذی یعلم العلم فیکم له اجر المتعلّم و له الفضل علیه، فتعلموا العلم من حمله العلم و علّموه اخوائکم کما علّمکموه العلما؛ (۳)همانا آن کسی از شما که دانش را آموزش دهد، پاداشی برابر دانش آموز دارد و البته آموزگار بر دانش آموز فضیلت و برتری دارد. پس دانش را از حاملان آن فراگیرید و آن سان که عالمان به شما آموخته اند، آن را به برادرانتان بیاموزید.

حضرت امام صادق علیه السلام فرمود: إنّ علِیّا کانَ عالِما والعلمُ یُتوارَثُ ، ولَن یَهْلِکَ عالِمٌ إلّا بَقِیَ مِن بَعدِهِ مَن یَعلَمُ عِلمَهُ أو ما شاءَ اللّه ُ ؛(۴) (امام) على علیه السلام عالم بود، و علم ، ارث برده مى شود. هرگز عالمى نمى میرد مگر آن که پس از او کسى مى ماند که علم او یا آنچه را خدا خواهد، بداند.

حضرت امام رضا علیه السلام فرمود: إنّ العبدَ إذا اختارَهُ اللّه ُ عزّ وجلّ لاُمورِ عبادِهِ شَرحَ صَدرَهُ لذلکَ ، وأودَعَ قلبَهُ یَنابِیعَ الحِکمهِ، وألْهَمهُ العِلمَ إلهاما ، فلَم یَعْیَ بعدَهُ بجوابٍ ولا یَحیرُ فیهِ عنِ الصّوابِ ؛(۵) هرگاه خداوند عز و جل بنده اى را براى [اداره] امور بندگانش برگزیند براى این امر به او شرح صدر عطا مى کند، چشمه هاى حکمت را در دلش جارى مى سازد و به او علم و دانش الهام مى فرماید که از آن پس ، از پاسخ هیچ چیز در نمى ماند و در یافتن راه درست سرگردان نمى شود.

حضرت امام علی ابن ابیطالب علیه السلام فرمود: النَّظرُ إلی العَالِم أحبُّ إلَی الله مِن اعتکافِ سَنَهٍ فِی البَیت الحَرام؛ (۶) نگاه کردن به عالم و دانشمند نزد خداوند، از یک سال اعتکاف در کعبه برتر است.

بدترین فقها کیستند؟

علیّ‌ بن إبراهیم عن أبیه عن النّوفلیّ‌ عن السّکونیّ‌ عن أبی عبد اللّه علیه السّلام قال:قال أمیر المؤمنین علیه السّلام:قال رسول اللّه صلّى اللّه علیه و آله و سلّم:سیأتی على النّاس زمان لا یبقى من القرآن إلاّ رسمه و من الإسلام إلاّ اسمه،یسمّون به و هم أبعد النّاس منه،مساجدهم عامره و هی خراب من الهدى،فقهاء ذلک الزّمان شرّ فقهاء تحت ظلّ‌ السّماء منهم خرجت الفتنه و إلیهم تعود.(۷)

رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: به زودى بر مردم زمانى آید که از قرآن جز اثرى نماند و از اسلام جز نامى نباشد مردم خود را مسلمان نامند ولى دورترین مردم از اسلام باشند مساجدشان آباد باشد ولى از هدایت به دور است فقهاى آن زمان بدترین فقیهان روى زمین باشند منشأ فتنه و فسادند و فتنه دامن‌ گیرشان گردد.

حرف آخر

گفتیم که یکی از وظائف علما و روحانیون تربیت دانشجو و طلاب دارای اخلاق اسلامی و گسترش علوم اسلامی در جامعه است، از نظر اسلام ،علم هیچ حد و مرزی نمی شناسد، افزون طلبی و افراط در بسیاری از امور از جمله انتظار بی حد و حساب وظائف از علما و روحانیون نیز مذموم است. ولی در علم ممدوح است. علم مرز مکانی ندارد و در هر کجایی از دنیا فراهم باشد باید در طلبش دوید. و از گهواره تا گور ادامه دارد.

یک عالم حقیقی عاشق و تشنه علم و حکمت می باشد، چرا که حکمت گمشده مومن است و نزد هر کس بیابد آن را می گیرد، به این ترتیب یک مسلمان راستین هرگز تحصیل علمش پایان نمی پذیرد ، و همواره دانشجو و طالب علم است، حتی اگر برترین استاد شود.

در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است که: داناترین مردم کسی است که دانش مردم را بر دانش خود بیافزاید، گرانبهاترین مردم کسی است که از همه داناتر باشد و کم بهاترین مردم کسی است که دانشش از همه کمتر باشد و این است ارزش علم از دیدگاه اسلام .(۷)

منابع و مآخذ

  1. بحارالانوار جلد ۲ صفحه ۶۶
  2. مدرک. تفسیر کاشف
  3. اصوول کافی جلد یک صفحه ۳۵
  4. الکافی جلد۱
  5. الکافی جلد۱
  6. مستدرک الوسائل جلد ۹ ص ۱۳۵
  7. مکارم شیرازی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این وب سایت از کوکی ها برای بهبود از تجربه شما استفاده می کند. ما فرض می کنیم که شما با این کار موافق هستید ، اما در صورت تمایل می توانید انصراف دهید. پذیرفتنادامه