جمشید آذرمی آذر
من اهل ایران آذربایجان شرقی شهرستان بناب روستای چپقلو متولد1352 هستم سواد ابتدائی دارم ! علاقه مند به مطالعه، نوشتن و پژوهش میباشم.

با چه کسانی دوست شویم؟

با چه کسانی دوست شویم؟ دوست یابی و دوست شدن با همنوعانمان در این عصر ماشینی که تمامی زندگی مان را به خود گرفته است از مهمترین و با ارزش تر ین موضوعات روز بشر است.

انسان همیشه و در همه جا نیاز دارد با هم نوع خود رابطه ایجاد نماید و برای اینکه  رابطه های ما با  ضوابط و با اصول خاص خود باشد ، نیاز است در شناخت انسانها تجربۀ کافی و شناخت اصولی را داشته باشیم.وقتی دو انسان با یکدیگر هم صحبت و یا رفت و آمدی انجام می دهند به این معنا نیست که باهم دیگر دوست هستند ، این به این معناست که اینها با همدیگر رفاقت دارند،و می توانند این رفاقت را به دوستی مبدل گردانند.

حکما گفته اند که هر که در وی این شش صفت باشد قابل آنست که با وی دوستی کنند:
  • اول: آنکه برعیبی که اطلاع یابد ، ظاهر نکند.
  • دوم: آنکه به کسی که احسان کند ، هرگز اظهار ننماید.
  • سوم: آنکه چون هنری واقف شود ، اندک را بسیار اظهار کند.
  • چهارم: آنکه اگر کسی به او احسان کند ، هرگز فراموش نکند
  • پنجم: آنکه اگر از کسی گناهی نسبت به او سر بزند ، عفو نماید.
  • ششم: آنکه اگر کسی از او عذر خواهد ، بپذیرد.

و اما بدان که دوست از جفای دوست دشمن گردد و دشمن از احسان و مروّت دوست شود.حکما گفته اند که اگر قوّت آن نداری که دشمن را به احسان در دایره دوستان در آوری ، دوستان را به فعلهای زشت ، دشمن مگردان. و گفته اند که نادان تر ین مردم آنست که دوست را به عدم رعایت دوستی از خود رنجیده و متنفر گرداند.

غیبت طناب اعتماد را پاره می کند

آورده اند که عالمی بزیارت عابدی رفت و از بعضی آشنایان سخنی که متظمن غیبت بود نزد او نقل کرد. عابد گفت که زیارت را بسیار طول دادی و در این زیارت سه بدی از تو به من رسید:

  • اول: آنکه اعتقادی که بتو داشتم بر طرف شد.{یعنی اعتماد و اطمینانی که به تو داشتم از تو صلب گردید ، و دوستی مان را از بین برد}
  • دوم: آنکه مرا از عبادت حق باز داشتی .
  • سوم: آنکه دوست قدیمی مرا که خود باشی برای من دشمن ساختی.

و از حکیمی پرسیدند که ، دوست خود را دوست داری یا خویش خود را؟ گفت: خویش خود را که دوست باشد. یعنی اگر خویش آدم زینت یابد به اخلاق سر نگداشتن ، بفای به صداقت،و کمال دوستی را ارج نهد ، سزاوارتر است برای دوستی نسبت به دیگران.

رعایت و حفظ حریم ها در میان دو دوست می تواند به بهتر شدن دوستی ها کمک کند، که حکما گفته اند: نادان ترین مردم آنست که چون دوستی شایسته بدست آرد بواسطه عدم رعایت حقوق دوستی ، او را از خود برنجاند.و طناب دوستی را پاره کند. و چه سخن نیکوست که گفته اند: انسان خوش خوی خویش بیگانگان است. و انسان بد خوی ، بیگانه خویشان.

درشرایط انتخاب دوست

با چه کسانی و چگونه برای خودمان دوستان مناسبی را انتخاب نمائیم ؟ در کتاب آداب النفس آمده است که یکى از حکماء دربارۀ شرائط انتخاب دوست به فرزندش چنین مى گوید:

فرزندم:

اگر خواستى براى رفیق انتخاب کنى این شرائط را در نظر بگیر:

۱-رفاقت با او مایه زینت تو باشد.

۲-اگر از او کمک خواستى به تو کمک نماید.

۳-تو را در گفتارت راستگو بداند.

۴-اگر در جائى کم آوردى کمبودت را جبران نماید.

۵-اگر دستت را براى چیزى به سوى او دراز کردی او هم دستش را به طرف تو دراز کند.

۶-در مواقع نیاز اگر کمتر به او رسیدگى کردی ناراحت نشده و آبروى تو را حفظ کند.

۷-اگر از تو نیکى و خوبى ببیند آن را به حساب آورده و اگر شکستى در زندگى برایت پیش آمد به یاریت بشتابد.

۸-در صورت تقاضا به تو عطا کند، و اگر ساکت شدى و درخواستت را نگفتی خودش ابتداءً این کار را انجام دهد.

۹-اگر حادثه ناگوارى برایت پیش آمد، کمک‌هاى او برایت کافى باشد.

۱۰-در صورت احتیاج به مال، تو را یارى کند.

بارى رفاقت با افراد شریف و صاحب حسب و نَسب باعث کامل شدن عقل و ادب انسان می‌شود. ولى دوستى با اشخاص پست و فرومایه موجب لکه‌دار شدن شرافت و شخصیت انسان خواهد شد.

بهترین دوست از دیدگاه ائمه اطهار علیهم السلام

با چه کسانی دوستی داشته باشیم، به این نکته بسیار مهم ائمه اطهار علیهم السلام نیز در فرمایشات خودشان اشاره فرموده اند : که یک مومن به چه کسانی دوست باشد، که ما به عنوان نمونه به چند حدیث اشاره ای می نمائیم.

پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله فرمودند:خَیْرُ الاَْصْحابِ صاحِبٌ اِذا ذَکَرْتَ اللّه َ اَعانَکَ وَ اِذا نَسیتَ ذَکَّرَکَ؛ بهترین دوستان کسى است که هرگاه خدا را یاد نمودى تو را یارى کند و چون خدا را فراموش نمودى به یادت آورد.(۱)

امام حسن علیه السلام فرمودند: القَریبُ مَنْ قَرَّبَتْهُ الْمَوَدَّهُ وَإنْ بَعُدَ نَسَبُهُ، وَالْبَعیدُ مَنْ باعَدَتْهُ الْمَوَدَّهُ وَإنْ قَرُبُ نَسَبُهُ؛ بهترین دوست نزدیک به انسان، آن کسی است که در تمام حالات دلسوز و با محبّت باشد گرچه خویشاوندی نزدیکی هم نداشته باشد. و بیگانه ترین افراد کسی است که از محبّت و دلسوزی بیگانه باشد گرچه از نزدیک ترین خویشاوندان باشد.(۲)

امام حسن عسگری علیه السلام فرمودند: بهترین دوستانت کسی است که بدی تو را فراموش کرده و خوبی‌ات را یادآور شود.(۳)

امام علی علیه السلام فرمودند:مداومه الذکر خلصان الاولیاء؛ دائما به یاد خدا بودن ، بهترین دوست اولیاى خداست .(۴)
پیامبر اکرم (ص)‌فرموده‌اند: کسى که با صالحان و نیکان همنشین باشد همانند عطر فروش است اگر سودى برایت نداشته باشد از بوى خوشش استفاده می‌کنی، اما کسى که با اشخاص فاسد همنشین است همانند آهنگرى که در کنار کورۀ آتشین نشسته اگر از شرارۀ آتش هم در امان بماند از دود آن اذّیت خواهد شد.(۵)

امام جعفر صادق علیه السلام نیز در حدیث گرانبها ما را راهنمایی می نمایند که با چه کسانی دوست شویم، حضرت فرموده اند: برادران ایمانى و رفقاى خود را با دو صفت آزمایش کنید، پس اگر آن دو خصلت در آن‌ها بود شایسته رفاقت و برادری هستند، وگرنه از آن‌ها دور شوید، دور شوید، دور شوید: ۱٫مواظب او بر نمازهایش در اوقات فضیلت آن ۲٫نیکى به برادران ایمانى خود در سختی‌ها. (۶)

و شاعری سروده است که:

ز خوی نیک و ز خلق کریم خوشخوئی                  عجب مدار که بیگانه آشنا گردد

ولی ز شومی خلق درشت و بد مهری                 بسی بود که پسر از پدر جدا گردد

حرف آخر

در کتاب میزان الحمه آمده است که حواریان به حضرت عیسى (ع) عرض کردند: یا روح اللّه ! با چه کسى دوست و همنشین شویم؟
فرمود: با کسانی دوست و همنشین شوید، که:

۱- مَن یُذَکِّرُکُمُ اللّه‏َ رُؤیَتُهُ
دیدارش شما را به یاد خدا بیندازد

۲- ویَزیدُ فی عِلْمِکُم منطِقُهُ
و گفتارش بر دانش شما بیفزاید

۳- ویُرَغِّبُکُم فی الآخِرَهِ عَمَلُهُ
و کردارش شما را به آخرت ترغیب نماید.

منابع و مآخذ

  1. نهج الفصاحه، ح ۱۴۷۹٫
  2. بحارالأنوار، ج ۷۵، ص ۱۰۶، ح ۴
  3. علام الدین ۳۱۳
  4. تیم القارار
  5. ۶ کتاب آداب النفس

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.