جمشید آذرمی آذر
من اهل ایران آذربایجان شرقی شهرستان بناب روستای چپقلو متولد1352 هستم سواد ابتدائی دارم ! علاقه مند به مطالعه، نوشتن و پژوهش میباشم.

بهترین مردم از نظر ائمه اطهار علیهم السلام چه کسانی هستند؟

بهترین مردم چه کسانی هستند؟ ویژگیهای بهترین مردم چیست؟ آیا ما هم می توانیم به عنوان بهترین مردم باشیم، یا نه؟ اینها سوالاتی هستند که دانستن و جواب دادن به اینها برای هر انسان عاقلی ضروری می باشد؟ اسلام دینی است اخلاقی و برای پیروانش نیز اخلاق نیک و پسندیده انسانی را سفارش می کند، از آنجا که رسول مکرم اسلام [ص] فرموده است :« إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ » به راستی که من برای به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده ام. پس معلوم می شود که داشتن اخلاق نیکو برای هر مومن واجب و از ضروریات است.

ویژگیهای بهترین مردم چیست؟

یکی از ویژگی‌های بارز انبیای الهی داشتن اخلاق نیکو است. آنان همان‌طور که در دیگر زمینه‌ها به عنوان الگوی مردم و اجتماع هستند، در زمینه اخلاق نیکو ، چه اخلاق فردی و چه درباره اخلاقیات مربوط به مسائل اجتماعی ، به عنوان الگوی مردم مطرح بوده‌اند.
در طول زندگانی پیامبر اسلام(ص) نیز به خوبی دیده می‌شود که پایبندی به اخلاق و رشد و تعالی اخلاقی مردم در صدر کار ایشان بوده است و در همه زمینه‌های اخلاقی؛ مسلمانان را به رشد و تعالی رساندند و پیام‌های بلند ایشان و اهل بیتشان، تا انتهای تاریخ، منادی شرافت و فضائل اخلاقی برای بشریت است.
در کتاب المیزان به نقل از کتاب احیاء العلوم محمد غزالی مى‏ نویسد: رسول خدا (ص) از همه مردم دیرتر به غضب درمى‏آمد و از همه زودتر آشتى مى‏کرد و خشنود مى‏شد و از همه مردم رؤوف‏تر به مردم بود و بهترین‏ و نافع‏ترین آنان بود براى مردم‏.[۱]

امیر مؤمنان علی علیه‌السلام در جای جای نهج البلاغه در توصیف پرهیزکاران که بهترین مردم و برجسته‌ترین نمونه انسان‌های کامل اند، فرموده است: «از نشانه های پرهیزکاران این است که او را این گونه می‌بینی: در دین‌داری نیرومند، نرم خو و دوراندیش است؛ دارای ایمانی سرشار از یقین؛ حریص در کسب دانش؛ با داشتن علم، بردبار؛ در توانگری، میانه رو؛ در عبادت، فروتن؛ در تهی دستی، آراسته؛ در سختی‌ها بردبار؛ در جستجوی کسب حلال؛ در راه هدایت، شادمان و از آزمندی به دور است. اعمال نیکو انجام می‌دهد و ترسان است. روز را به شب می‌رساند با سپاسگزاری و شب را به روز می‌آورد با یاد خدا. شب می‌خوابد اما ترسان؛ و برمی خیزد؛ شادمان. ترس برای اینکه دچار غفلت نشود و شادمانی برای فضل و رحمتی که به او رسیده است».]
و فرمود: شب زنده داری، یکی از ویژگی‌های بندگان شایسته خداست. شب هنگام که سکوت و آرامش و خواب، همگان را فرا می‌گیرد، پرهیزکاران و صالحین، سجاده نماز می‌گشایند و با معبودشان به مناجات می‌پردازند. قرائت قرآن و تأمّل در آیات نورانی آن و بهره‌وری از آموزه‌ها و نکات اخلاقی آن نیز بر فضیلت و ارزش این شب زنده داری می‌افزاید. پیشوای پرهیزکاران در این باره می‌فرمایند: «پرهیزکاران، در شب، برپا ایستاده، مشغول نمازند. قرآن را جزء جزء و با تفکر و اندیشه می‌خوانند. با قرآن، جان خود را محزون و داروی درد خویش را می‌یابند. وقتی به آیه ای برسند که تشویقی در آن است، با شوق و طمع بهشت، به آن روی می‌آورند و با جان پر شوق، در آن خیره می‌شوند؛ گمان می‌برند که نعمت‌های بهشتی، برابر دیدگانشان قرار دارد. هرگاه به آیه ای می‌رسند که ترس از خدا در آن باشد، گوش دل به آن می‌سپارند و گویا صدای بر هم خوردن شعله های آتش، در گوششان طنین انداز است؛ پس قامت به شکل رکوع خم کرده، پیشانی و دست و پا بر خاک سائیده و از خدا، آزادی خود را از آتش جهنم می‌طلبند».

آیا ما هم می توانیم بهترین مردم باشیم، یا نه؟

علاقه همه انسان ها به خوبیها و کمالات عالی انسانی از فطرت پاکشان نشأت می گیرد , مخصوصاً نوجوانان و جوانان ، آنان که هنوز فطرت پاکشان آلوده به گناه نشده است. آری انسان هر چه باپستیها و گناهان و زشتی ها مأنوس و همراه باشد، فطرت پاک خدادادی زنگار می گیرد و کم کم فساد همهء وجود انسان را فرا می گیرد.در مقابل، هر چه از تعلّقات دنیا و زیبایی های پر جلوه که انسان را به خود مشغول کند ، مخصوصاً اگر انسان را به گناه سوق دهد ، دوری کند و دل بکَند, راحت تر وسالم تر و پاک تر و مفیدتر خواهد بود.
از طرف انسانهای پاک و با تقوا انسانیهای که ایمان به خدا و دستورات دینی او دارند ، و به قوانین الهی پایبند هستند هیچ فسادی برای جامعه ندارد، بلکه وجودشان پر از نفع برای جامعه و هم زیستانشان نیز هست. علاقه به خدا و به قوانین او از همان فطرت پاک انسانی ناشی می شود، که انسان عاقل باید در تقویت آن کوشا باشد ، و با عمل کردن به آنها به صورت عملی ، راه هدایت دیگران را نیز هموار سازد.
اگر بخواهیم بهترین مردم و یا یک مسلمان واقعی باشیم، باید به قوانین الهی و احکام شرعی پیامبران خدا عمل نماییم و روز به روز به مکارم اخلاق پسندیده آراسته و زیور شده باشیم ، و در فراگیری علوم اسلامی که افضلترین آنها معارف الهی و خدا شناسیت کوشا باشیم.
حضرت رسول صلی الله و علیه و آله می‌فرمایند : قَلبٌ لَیسَ فیهِ شَى ءٌ مِنَ الحِکمَهِ کَبَیتٍ خَرِبٍ فَتَعَلَّموا وَعَلِّموا وَتَفَقَّهوا وَلا تَموتوا جُهّالاً فَإِنَّ اللّه لایَعذِرُ عَلَى الجَهلِ؛ « دلی که در آن چیزی از حکمت نباشد ، مانند مخروبه است؛ پس دانش بیاموزید و یاد بدهید و فهمیدگی به دست آورید و نادان نمیرید ؛ زیرا خداوند عذر نادانی را نمی‌پذیرد . »[۳]
به قرآن و دستورهای الهی که نسخه واقعی برای ایجاد حیات پاکیزه و طیبه است، عمل کنیم. آن را بخوانیم و به آیه آیه آن عمل کنیم. اگر قرآن می فرماید: نماز بخوانید، زکات بدهید, غیبت نکنید,مسخره نکنید، به پدر و مادر نیکی کنید، شرک نورزید، حکومت الهی را بپذیرید، از طاغوت پیروی نکنید، از دوستان بد و هرزه دوری کنید، با خوبان باشید و خوبان رادوست بدارید، همه ندای آن فطرت پاک انسانی است، که قرآن بدان سفارش کرده است. ان شاءاللّه با عمل کردن به دستورهای اسلامی بتوانیم آیندهء خوبی برای خود فراهم کنیم.

بهترین مردم از نظر ائمه اطهار علیهم السلام چه کسانی هستند؟

حضرت رسول اکرم (ص) فرمودند: خیر النّاس رجل ممسک بعنان فرسه فی سبیل اللّه کلّما سمع هیعه طار الیها، بهترین مردمان مردى باشد که عنان اسب به دست گرفته در سبیل خداى عزّ و جلّ هرگه که آوازى بشنود آن جا شتابد.[۴]
دره بن ابى لهب گوید: شخصى خدمت پیغمبر اکرم آمد در حالى که حضرت بر منبر بود پرسید: یا رسول اللَّه بهترین‏ مردم‏ کیست؟ فرمود آنکه مردم را امر بمعروف و نهى از منکر کند و آنها را از خدا بترساند و باو علاقه‏مند سازد.[۵]
پیامبر خدا صلّى اللّه علیه و اله فرمود: «بهترین‏ مردم‏ کسى است که از همه بیشتر، به مردم سود برساند و بدترین مردم کسى است که مردم از شرّ او بترسند»و در حدیث دیگر فرمودند:« بهترین مردم کسی است که بدهی اش را از همه بهتر بپردازد»[۶]
ابن أبى لهب گوید: در موقعى که رسولخدا صلّى اللّه علیه و آله بمنبر بود مردى بنزد او درآمد و عرض کرد: (یا رسول اللّه من خیر الناس؟ قال صلّى اللّه علیه و آله: آمرهم بالمعروف و أنهاهم عن المنکر و أتقاهم للّه و أرضاهم؟– یعنى اى رسولخدا بهترین مردم کیست؟ فرمود آنکس که بیشتر امر بمعروف کند و بیشتر نهى از منکر نماید و بیشتر متقى باشد و از خدا بترسد و از خدا بیشتر خشنود باشد).[۷]
حضرت عسکرى علیه السّلام فرمود حضور امیر المؤمنین عرض کردند بهترین مردم‏ بعد از ائمه چه کسانى میباشند؟ فرمود علماء هرگاه صالح باشند باز حضورش عرض نمودند بعد از شیطان چه اشخاصى بدتر هستند؟ فرمود علماء و دانشمندان هرگاه فاسد شوند و آنها میباشند که باطل را رواج میدهند و حق را کتمان و پوشیده میدارند.[۸]
عَنْ أبی عَبْدِ اللَّه (ع) قالَ رَسُولُ اللَّه (ص): أفْضَلُ النّاسِ مَنْ عَشِقَ الْعِبَادَهَ فَعانَقَها وَ أحَبَّها بِقَلْبِهِ وَ باشَرَها بِجَسَدِهِ وَ تَفَرَّغَ لَها، فَهُوَ لا یُبالى عَلى ما أصْبَحَ مِنَ الدُّنیا على عُسْرٍ أمْ عَلى یُسْرٍ؛ امام صادق- علیه السلام- فرمود که رسول خدا (ص) فرمودند: بهترین‏ مردم‏ کسى است که عاشق عبادت باشد و با آن دست به گردن شود و آن را با قلبش دوست بدارد و با تن خود انجام دهد و براى آن از (امور دیگر) فارغ شود. چنین شخصى باک ندارد که زندگانى دنیایش به سختى یا به آسانى گذرد؛[۹]
پیامبر اکرم صلّى اللّه علیه و آله فرمود: « ایّها الناس انّ اللّه قد اذهب عنکم نخوه الجاهلیّه و تفاخرها بآبائها الا انّکم من آدم و آدم من طین؛ الا انّ خیر عباد اللّه عبد اتقاه؛ اى مردم! خداوند در پرتو اسلام، افتخارات دوران جاهلیت و مباهات به انساب را از میان شما برداشت؛ همگى شما از آدم پدید آمده‏اید و او نیز از گل آفریده شده است؛ بدانید که بهترین‏ مردم‏ کسى است که از گناه و نافرمانى چشم بپوشد».[۱۰]

بهترین مردم از نظر امام علی علیه السلام در نهج البلاغه

إِنَّ أَفْضَلَ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ مَنْ کَانَ الْعَمَلُ بِالْحَقِّ أَحَبَّ إِلَیْهِ وَ إِنْ نَقَصَهُ وَ کَرَثَهُ مِنَ الْبَاطِلِ وَ إِنْ جَرَّ إِلَیْهِ فَائِدَهً وَ زَادَهُ. همانا بهترین مردم نزد خداوند کسى است که براى او عمل به حق، اگر چه موجب کاهش (ظاهرى) و سختى او باشد، محبوب تر از باطل بوده است، اگر چه آن باطل براى او فایده را جلب کند و موجب افزایش وى گردد.[۱۱]
بهترین مردم کسی است که چون عطا کرده شود شاکر باشد و چون مبتلا گردد صابر باشد، و چون مظلوم شود معفو دارد {یعنی بخشیده باشد}[۱۲]
بهترین مردم کسی است که بیرون کند حرص را از دل خویش ، و در طاعت پروردگار هوا و هوس خویش را مخالفت کند.[۱۳]
بهترین مردم کسی است که پرهیزگار باشد نفس او ، و اندک باشد به دنیا رغبت او ، مرده باشد شهوت او ، خالص باشد از شک و ریب ایمان او ، و صادق باشد در دین یقین او.[۱۴]
بهترین برادران تو کسی است مساوات کند با تو بثروت وسعت خود ، و از او بهترکسی که غنی کند تو را از غیر خود.[۱۵]
بهترین کسی است که اگر با او غضب کنند حلم ورزد ، و اگر ظلم کنند عفو نماید و اگر بد کنند نیگوئی فرماید.[۱۶]
بهترین مردم کسی است که نفس خود را از آلایش شهوات بشوید و غضب خود را درهم شکند و پروردگار خویش را راضی بدارد.[۱۷]
حرف آخر
و حرف آخرهم اینست که حضرت امیر المومنین امام علی علیه السلام فرمودند: بهترین صفات زنان بدترین خصال مردان است و آن کبر و جبن و بخل است ، پس اگر باشد زنی متکبر تمکین نمی کند کسی را بر نفس خویش ، و اگر باشد بخیل مال خود و مال شوهر را حفظ می کند ، و اگر باشد جبان می گریزد از هر چیز که خطرناک باشد. و دیگر فرمود: بهتر هر چیزی تازه تر آنست ، و بهتر دوستان پیشین ترین ایشان است.[۱۸] و خدای بزرگ در سوره بینه آیه هفت می فرماید: و کسانى که به خداى بى‏همتا ایمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، آنان بحقیقت بهترین مردم‏ هستند.

منابع و مآخذ

۱- ترجمه تفسیر المیزان ج۶ ص۴۴۵
۲- نهج البلاغه خطبه ۱۹۳
۳- نهج الفصاحه ص ۶۰۰
۴- روض الجنان و روح الجنان فى تفسیرالقرآن ج‏۲ ۳۲۸
۵- ترجمه مجمع البیان فى تفسیر القرآن ج‏۴ ۱۹۳
۶- ترجمه تفسیر کاشف ج‏۱ ۵۲۷.۷۴۱
۷- تفسیر خسروى ج‏۲ ۵۰
۸- تفسیر جامع ج‏۱ ۲۷۷
۹- اصول کافى؛ ج ۳: کتاب الایمان و الکفر؛ باب العباده
۱۰- نظام اخلاقى اسلام به نقل از؛ سیره ابن هشام، ج ۲، ص ۴۱۲؛ کلینى، کافى، ج ۸، ۲۴۶.
۱۱- نهج البلاغه خطبه ۱۲۵
۱۲.۱۳.۱۴.۱۵.۱۶.۱۷.۱۸- نهج البلاغه

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.