جمشید آذرمی آذر
من اهل ایران آذربایجان شرقی شهرستان بناب روستای چپقلو متولد1352 هستم سواد ابتدائی دارم ! علاقه مند به مطالعه، نوشتن و پژوهش میباشم.

تواضع و امام حسین علیه السلام

تواضع ، به معنای فروتنی، از فضائل اخلاقی است که در قرآن و حدیث و متون اخلاقی اسلامی و عرفانی بر آن تأکید شده است. این واژه در بین مسلمانان جایگاهی ویژه دارد که آن را از حد صرف فضیلتی ممدوح فرا‌تر می‌برد. متون دینی سرشار از نمونه‌های اخلاقی تواضع است و بسیاری از بزرگان دین، به این صفت ستوده شده‌اند.
خداوند انسان را موجودى کمال‏ خواه آفریده است و کمال را در دیدگاه او بزرگ، آراسته و خواستنى قرار داده است. از این رو هرگاه در برابر نمود و نمونه ‏اى از آن قرار گیرد در خود احساس فروتنى مى‏کند. از این رو انسان هر اندازه درک عمیق‏ ترى از کمال و نمودهاى آن داشته باشد، بیشتر خواستار آن است و کرنش فزونترى در برابر آن از خود نشان مى دهد. بنابراین، تواضع در مورد انسان، تنها دستورى اخلاقى نیست بلکه افزون بر آن به عنوان حقیقتى از حقایق وجود و اصلى از اصول بشرى شناخته مى‏شود. بر این اساس این صفت ممتاز یکی از ویژگی های ائمه اطهار (ع) می باشد.

تواضع دراحادیث

امام علی علیه السلام فرمود: أَشْرَفُ الْخَلَائِقِ التَّوَاضُعُ وَ الْحِلْمُ وَ لِینُ الْجَانِبِ. (۱)شریف ترین اخلاق، تواضع، بردبارى و نرم خویى است.

رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: إنّ اللَّه أوحى إلیّ أن تواضعوا حتّى لا یفخر أحد على أحد و لا یبغی أحد على أحد.(۲) خداى متعال به من وحى فرمود که متواضع باشید، تا هیچ کس بر دیگرى فخر نفروشد و احدى به دیگرى زورگویى و تجاوز نکند.

امام صادق علیه السلام فرمود: إِنَّ فِی السَّمَاءِ مَلَکَیْنِ مُوَکَّلَیْنِ بِالْعِبَادِ فَمَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَاهُ وَ مَنْ تَکَبَّرَ وَضَعَاهُ.(۳) در آسمان دو فرشته بر بندگان گماشته شده اند پس هر کس براى خدا تواضع کند، او را بالا برند و هر کس تکبر ورزد او را پَست گردانند.

امام صادق علیه السلام فرمود: إنَّ مِن التَّواضُعِ أن یَجلِسَ الرّجُلُ دُونَ شَرَفِهِ؛(۴)  تواضع در مجلس، آن است که کسى در کم‏تر از جایگاهش بنشیند.

دیلمی : کانَ النَّبىُّ صلى ‏الله‏ علیه ‏و‏ آله … یُسَلِّمُ عَلَى مَنِ اسْتَقْبَلَهُ مِنْ غَنِیٍّ وَ فَقِیرٍ وَ کَبِیرٍ وَ صَغِیرٍ وَ لَا یُحَقِّرُ مَا دُعِیَ إِلَیْهِ وَ لَوْ إِلَى حَشَفِ التَّمْرِ وَ کَانَ خَفِیفَ الْمَئُونَهِ کَرِیمَ الطَّبِیعَهِ جَمِیلَ الْمُعَاشَرَهِ طَلْقَ الْوَجْهِ بَسَّاماً مِنْ غَیْرِ ضَحِکٍ مَحْزُوناً مِنْ غَیْرِ عُبُوسٍ مُتَوَاضِعاً مِنْ غَیْرِ مَذَلَّهٍ جَوَاداً مِنْ غَیْرِ سَرَفٍ رَقِیقَ الْقَلْبِ رَحِیماً بِکُلِّ مُسْلِمٍ (۵)

رسول اکرم صلى ‏الله‏ علیه‏ و ‏آله به هر کس برخورد مى‏نمودند، از بزرگ و کوچک، ثروتمند و فقیر، سلام مى‏کردند و اگر به جایى حتى براى خوردن خرمایى خشک دعوت مى ‏شدند، آن را کوچک نمى‏ شمردند. زندگیشان کم هزینه بود، بزرگ طبع، خوش معاشرت و گشاده رو بودند،همیشه متبسم بودند بى آن‏که بخندند، محزون بودند بى ‏آن‏که اخمو باشند، متواضع بودند بى ‏آن‏که از خود ذلّتى نشان دهند، مى ‏بخشیدند ولى اسراف نمى ‏نمودند، دل نازک و نسبت به تمام مسلمانان مهربان بودند.

ابن شهر آشوب : کانَ النَّبىّ صلی الله علیه و آله قَبْلَ الْمَبْعَثِ مَوْصُوفاً بِعِشْرِینَ خَصْلَهً مِنْ خِصَالِ الْأَنْبِیَاءِ لَوِ انْفَرَدَ وَاحِدٌ بِأَحَدِهَا لَدَلَّ عَلَى جَلَالِهِ فَکَیْفَ مَنِ اجْتَمَعَتْ فِیهِ کَانَ نَبِیّا أَمِیناً صَادِقاً حَاذِقاً أَصِیلًا نَبِیلًا مَکِیناً فَصِیحاً عَاقِلًا فَاضِلًا عَابِداً زَاهِداً سَخِیّاً کَمِیّاً قَانِعاً مُتَوَاضِعاً حَلِیماً رَحِیماً غَیُوراً صَبُوراً مُوَافِقاً مُرَافِقاً لَمْ یُخَالِطْ مُنَجِّماً وَ لَا کَاهِناً وَ لَا عَیَّافا (۶)

رسول اکرم صلی الله علیه و آله پیش از مبعوث شدن، بیست خصلت از خصلت‏هاى پیامبران را دارا بودند، که اگر کسى یکى از آنها را داشته باشد، دلیل عظمت اوست؛ چه رسد به کسى که همه آنها را دارا باشد، آن حضرت پیامبرى امین، راستگو، ماهر، اصیل، شریف، استوار، سخنور، عاقل، با فضیلت، عابد، زاهد، سخاوتمند، دلیر و با شهامت، قانع، متواضع، بردبار، مهربان، غیرتمند، صبور، سازگار، و نرم‏خو بودند و با هیچ منجّم (قائل به تأثیر ستارگان)، غیب‏گو و پیش‏گویى هم‏نشین نبودند.

تواضع و امام حسین علیه السلام

چنانکه در وصف سیره عملی امام حسین(ع) قاضى نوراللَّه شوشترى مى‏ گوید: دیده شد که امام حسین (ع)، خانه خدا را طواف مى‏ کرد. سپس به مقام ابراهیم رفت و نماز گزارد. پس گونه خود را بر مقام نهاد و شروع به گریه کرد و مى‏ فرمود: الها! بنده ناچیز تو، به در خانه ‏ات پناه آورده. خدمتگزار کوچک تو، به در خانه‏ات پناه آورده. خواهان تو، به در خانه‏ات پناه آورده. نیازمند تو به در خانه‏ات پناه آورده. این فرازها را پیوسته، تکرار مى‏ فرمود. سپس برگشت و بین راه، به نیازمندانى گذر کرد که پاره نانى را مى ‏خوردند، به آنان سلام گفت. آنان حضرت را به خوراک خود دعوت نمودند.
پس حضرت با آنان نشست و فرمود: اگر صدقه نبود، با شما مى‏ خوردم. سپس فرمود: برخیزید تا منزل برویم. آنان را به منزل آورده، خوراک و پوشاک داد و دستور فرمود که به هر یک، مقدارى پول بدهند. همچنین در تفسیر عیّاشى آمده است: مسعده گفت: گذر امام حسین (ع)، به فقرایى افتاد که گلیم خود را پهن کرده و با شکسته حالى، خود را بر آن افکنده بودند و غذا مى‏ خوردند. گفتند: اى فرزند رسول خدا بفرما. پس حضرت به زانو نشست و با آنان، هم خوراک شد. سپس آیه ای از قرآن را بدین معنا تلاوت فرمود: حقا که خدا، مستکبران را دوست ندارد. سپس بیان داشت: من، دعوت شما را پذیرفتم؛ شما هم دعوت مرا بپذیرید. عرض کردند: باشد، اى فرزند رسول خدا. پس برخاستند و همراه حضرت، به منزل او آمدند.

منابع و مآخد

۱- عیون الحکم و المواعظ(لیثی) ص ۱۱۵ ، ح ۲۵۵۵

۲- نهج الفصاحه ص ۲۹۰ ، ح ۶۷۸ 

۳.۴-اصول کافی ، کتاب ایمان و کفر ، باب تواضع

۵- وسایل الشیعه ج ۵ ، ص ۵۴ ، ح ۵۸۸۶ – ارشاد القلوب(دیلمی) ج ۱، ص ۱۱۵

۶- مناقب (ابن شهر آشوب) ج ۱، ص ۱۲۳

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.