جمشید آذرمی آذر
من اهل ایران آذربایجان شرقی شهرستان بناب روستای چپقلو متولد1352 هستم سواد ابتدائی دارم ! علاقه مند به مطالعه، نوشتن و پژوهش میباشم.

شراب و حکم آن در قرآن و روایات اهل بیت؟

قرآن در بارۀ شرابخواران می گوید : یَا أَیُّهَا اَلَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا اَلْخَمْرُ وَ اَلْمَیْسِرُ وَ اَلْأَنْصَابُ وَ اَلْأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ اَلشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ‏ (۱)، ای کسانی که ایمان آورده‏اید ، شراب و قمار و بتها و تیرهای قرعه پلیدند [ و ] از عمل شیطانند . پس ، از آنها دوری گزینید ، باشد که رستگار شوید .
در آیه فوق عمل انسان شرابخوا و قمار باز جزء از اعمال شیطان شمرده شده است .که به گفته قرآن مجید کردار و کارهای انسان شرابخوار و قمار باز ریشه در اعمال خبیصانه ابلیس دارد ، همانا که شیطان رجیم همیشه در تلاش و کوشش است که میان انسانها تفرقه ، جنگ و جدال باشد.انسان شرابخوار هم همیشه در خدمت شیطان است و هر کسی هم که در سایۀ او باشد از تفرقه ، کینه و دشمنی دور نیست.
قرآن می گوید: إِنَّمَا یُرِیدُ اَلشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ اَلْعَدَاوَهَ وَ اَلْبَغْضَاءَ فِی اَلْخَمْرِ وَ اَلْمَیْسِرِ وَ یَصُدَّکُمْ عَنْ ذِکْرِ اَللَّهِ وَ عَنِ اَلصَّلاَهِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ‏ (۲)، همانا شیطان می‏خواهد با شراب و قمار ، میانِ شما دشمنی و کینه ایجاد کند ، و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد . پس آیا شما دست برمی‏دارید ؟
گروهی از اصحاب و یاران پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم خدمت حضرت رسیدند و عرض کردند؛ حکم شراب و قمار را که عقل را زائل و مال را تباه می کند بیان بفرمائید. که در آن زمان آیه ۲۱۹ سوره بقره نازل شد.
که در جواب پرسندگان ، مصرف کنندگان و تجارت کنندگان آنها می گوید : یَسْئَلُونَکَ عَنِ اَلْخَمْرِ وَ اَلْمَیْسِرِ قُلْ فِیهِمَا إِثْمٌ کَبِیرٌ وَ مَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُمَا أَکْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَ یَسْئَلُونَکَ مَا ذَا یُنْفِقُونَ قُلِ اَلْعَفْوَ کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اَللَّهُ لَکُمُ اَلْآیَاتِ لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ‏ (۳)
در باره شراب و قمار ، از تو می‏پرسند ، بگو : «در آن دو ، گناهی بزرک ، و سودهایی برای مردم است ، و [ لی ] گناهشان از سودشان بزرگتر است . » و از تو می‏پرسند : «چه چیزی انفاق کنند ؟ » بگو : « ما زاد [ بر نیازمندی خود ] را . »این گونه ، خداوند آیات [ خود را ] برای شما روشن می‏گرداند ، باشد که در [ کار ] دنیا و آخرت بیندیشید .
قرآن مجید در قسمتی از این آیه می گوید: یَا أَیُّهَا اَلَّذِینَ آمَنُوا لاَ تَقْرَبُوا اَلصَّلاَهَ وَ أَنْتُمْ سُکَارى‏ًََ (۴)، ای کسانی که ایمان آورده ‏اید ، در حال مستی به نماز نزدیک نشوید تا زمانی که بدانید چه می‏گویید.
در رابطه با آیه فوق باید اشاره کرد که نهى از نماز در حال مستى، نشان‏ دهنده حلّیت آن در غیر نماز نیست. به عنوان مثال، وقتى بگویى: در حال راه رفتن به زن‏ها نگاه مکن. از این سخن، جواز نگاه کردن به زنان در سالن‏ها استفاده نمى‏شود. به بیانى روشن‏تر، آیه بر حرمت نماز در حال مستى دلالت مى‏کند؛ امّا درباره حکم مستى در غیر این حالت، سکوت اختیار کرده است.(۵)

در معنای « خمر»

در معنای «خمر» که در قرآن کریم برای شراب و مست کننده ها نام برده شده ، در کتاب تفسیر المیزان آیت الله محمد حسین طباطبایی چنین آمده است. کلمه ( خمر) بطورى که از لغت استفاده مى‏شود به معناى هر مایع مست کننده است، مایعى که اصلا به این منظور درستش مى‏کنند، و اصل در معنایش ستر (پوشیدن) است، و اگر مسکر را خمر و پوشاننده خواندند، بدین جهت است که عقل را مى‏پوشاند، و نمى‏گذارد میان خوب و بد و خیر و شر را تمیز دهد، روپوش را هم که زنان با آن سر خود را مى‏پوشانند از همین جهت خمار مى‏گویند، و نیز مى‏گویند (خمرت الاناء) یعنى من روى ظرف را پوشاندم، و نیز اگر مى‏گویند ( اخمرت العجین) معنایش این است که من مایه خمیر را داخل خمیر کردم، و اگر مایه را خمیر گفته‏اند، به این جهت است که قبلا خمیر مى‏شود، و رویش را مى‏پوشانند.و خمر به معناى مسکر در عرب تنها در شراب انگور و خرما و جو استعمال مى‏شده چون غیر این چند قسم مسکرى نمى‏شناختند و بعدها مردم به تدریج اقسام آن را زیاد کردند که هم از جهت نوع بسیار شد، و هم از حیث درجه سکرش انواع مختلفى پیدا کرد، و به هر حال همه انواعش خمر است‏.(۶)

شراب و حکم آن در روایات اهل بیت علیهم السلام؟

پیامبر اکرم صلى ‏الله‏ علیه ‏و ‏آله فرمودند: وَالَّذى بَعَثنى بِالْحَقِّ اِنَّ شَارِبَ الخَمْرِ یَجیى‏ءُ یَوْمَ الْقیا مَهِ مُسْوَدّا وَجْهُهُ، أزْرَقٌ عَیناهُ، قالِصا شَفَتاهُ، یَسیلُ لُعابُهُ عَلى قَدَمَیْهِ یَقْذِرُ مَنْ رَآهُ. سوگند به کسى که مرا به حّق بر انگیخت، شرابخوار در روز قیامت با چهره ‏اى سیاه و چشمانى کبود و لبانى کج مى ‏آید(محشور مى‏ شود) در حالى که آب دهان او روى پاهایش مى ‏ریزد و هر کس آن را مى ‏بیند ناپاک مى‏ داند.(۷)
پیامبر اکرم صلى ‏الله‏ علیه ‏و ‏آله فرمودند: یَخْرُجُ الْخَمّارُ مِنْ قَبْرِهِ مَکْتُوبٌ بَیْنَ عَیْنَیْهِ آیِسٌ مِنْ رَحْمَهِ اللّهِ. شرابخوار که از قبرش بیرون مى ‏آید، وسط دو چشمش نوشته شده است: از رحمت خدا مأیوس شده است.(۸)
پیامبر اکرم صلى ‏الله‏ علیه ‏و ‏آله فرمودند: اِذا شَرِبَ الرَّجُلُ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ، فَاِنْ شَرِبَ فَاجْلِدُوُهُ، فَاِنْ شَرِبَ فِى الرابِعَهِ فَاقْتُلُوهُ. هنگامى که مرد شراب نوشید او را شلاق بزنید، و اگر دوباره خورد باز هم او را شلاق بزنید، اگر بار چهارم باز نوشید او را بکشید.(۹)
امام صادق علیه ‏السلام فرمودند: اَرْبَعَهٌ لایَدْ خُلُونَ الجَنَّهَ: اَلکاهِنُ وَ المُنافِقُ، وُ مُدْمِنُ الخَمْرِ والقَتّاتُ وَ هُوَ النَّمّامُ. چهار گروه وارد بهشت نمى‏ شوند: ۱ ـ جادوگر ۲ ـ منافق ۳ ـ شرابخوار ۴ ـ سخن چین.(۱۰)
امام صادق علیه ‏السلام فرمودند: لا تُجالِسُوا شُرّابَ الخَمْرِ فَاِنَّ اللَعْنَهَ اِذا نَزَلَتْ عَمَّتْ مَنْ فى الْمَجْلِسِ. با شرابخواران همنشین نشوید، زیرا هنگامى که لعنت خدا فرود آید همه کسانى را که در مجلس هستند فرا مى‏ گیرد.(۱۱)
امام صادق علیه ‏السلام فرمودند: اِنَّ اللّهَ عَزَّوَجَلَّ جَعَلَ لِلشَّرِ اَقْفالاً وَ جَعَلَ مَفاتیحَ تِلْکَ الاْقفالِ الشَرابَ. خداوند بزرگ براى بدی ها قفل هائى قرار داده است، و شراب را هم کلیدهاى این قفلها قرار داده است.(۱۲)

حرف آخر

 قرآن مجید که برهان قاطع است برای سوالات و آنچه در رابطه با دین و دنیای ما آدمها از ذهن ما عبور می کنند، و اما حکم قرآن کریم در رابطه با شراب خواران به صورت روشن و قانع کننده در آیات متفاوت بیان شده است باشد که پند گیریم،

اما بدان که مسکرات آفت دین است چنانکه زهر آفت انسان است ، یا آب شور آفت کشتزار ، چنان حاصل کشاورز را از بین برد که گویی این زمین کشت نشده است! همچنانکه تن آدمی را با زهر بقاء نیست ، دین را نیز با شرب و خمر بقاء نیست.
مسکرات معجون لعنت است ، چون در دیک به جوش آید شیطان از خوشحالی آواز سر دهد ، و دست بر آن کند تا بجوشد ، و چون جوش آید آب دهن در او اندازد تا تلخ گردد ، پس مایعی در او اندازد تا بگندد ، و آنکسی که شرب و خمر میکند خصلت شیطان در اوست تا به هوش آید.
گویند آنکسی که شرب و خمر می کند رحمت خداوند از وی دوری میکند تا اینکه پاک باشد و توبه نماید ، و توبه آنست که: شرب و خمر را ترک کند و تا زنده است به سراغش نرود تا این که بمیرد ، و آنوقت بر خداست که از شراب ناب بهشتی برای او مهیا سازد. که در آن هیچ خماری و مستی نیست.

منابع و مآخذ

  1.  سوره مائده آیه ۹۰
  2. سوره مائده آیه ۹۱
  3. سوره بقره آیه ۲۱۹
  4. سوره نساء آیه۴۳
  5. ترجمه تفسیر کاشف ، ج۲،ص ۵۲۳
  6. ترجمه تفسیر المیزان، ج‏ ۲ ص ۲۸۸
  7. بحارالانوار ، ج ۷۹
  8. کنزالعمال ، ج ۱۶
  9. کنزالعمال ، ج ۵
  10. بحارالانوار ، ج۷۹
  11. الحکم الزاهره
  12. بحارالانوار ، ج ۷۹
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.